Informatiearchitectuur

Informatievisie

1. De toekomstige informatiearchitectuur is Omgevingswetgericht en ketengericht.
2. CIM-FLO geldt als richtinggevend informatiekundig kader en toekomstbeeld voor gegevensvastlegging.

Voor FUMO betekent dit dat de informatiearchitectuur niet vanuit losse applicaties wordt opgebouwd, maar vanuit de informatie die nodig is om processen, ketensamenwerking, dossiervorming en sturing betrouwbaar te ondersteunen. Het perspectief van de Omgevingswet en de fysieke leefomgeving maakt daarbij dat gegevens over zaken, activiteiten, locaties, objecten, documenten en subjecten in samenhang moeten worden ontworpen.

Referenties:

1. FUMO - Over de FUMO
2. Informatiepunt Leefomgeving - Digitaal Stelsel Omgevingswet

Informatiedomeinen

1. Zaken.
2. Objecten.
3. Subjecten.
4. Documenten.
5. Activiteiten.
6. Locaties.

Deze domeinen vormen samen het minimale informatiekundige model van FUMO. Zij bieden houvast voor zowel procesinrichting als datagedreven werken. Door deze domeinen expliciet te onderscheiden, wordt duidelijk welke gegevens kern zijn, welke gegevens afgeleid of verrijkt zijn en waar hergebruik en standaardisatie nodig zijn.

Gegevensstromen

1. Gegevens moeten herbruikbaar zijn voor ketenuitwisseling, datawarehouse, rapportage en toekomstige registers.
2. Dossierinformatie moet overdraagbaar zijn tussen FUMO en bevoegde gezagen zonder verlies van integriteit.

De ratio hierachter is dat FUMO informatie maar één keer goed wil inrichten, zodat die informatie bruikbaar blijft voor meerdere doelen. Zonder die benadering ontstaat opnieuw een landschap waarin operationele registraties, ketenuitwisseling en managementinformatie los van elkaar worden ingericht. Dat zou rechtstreeks ingaan tegen de veranderopgave van FUMO.

Ketenuitwisseling

1. Communicatie met opdrachtgevers, burgers, bedrijven en ketenpartners is digitaal en beveiligd.
2. Gegevensuitwisseling tussen systemen en organisaties is herleidbaar en toetsbaar.
3. Ketenintegraties worden ontworpen op samenhang, niet als losse puntoplossingen.
4. ZaakEen samenhangende hoeveelheid werk met een duidelijke aanleiding en een duidelijk eindresultaat, waarvan kwaliteit, voortgang en doorlooptijd inzichtelijk en bestuurbaar zijn.- en documentuitwisseling volgt bij voorkeur gestandaardiseerde patronen en API's.
5. Alle uitwisseling wordt bij voorkeur via API's gerealiseerd op basis van standaarden.
6. Als een standaard-API niet beschikbaar of niet haalbaar is, wordt een zo eenvoudig mogelijk uitwisselformaat toegepast, zoals een CSV-bestand, mits beheerbaarheid, validatie en herleidbaarheid zijn geborgd.
7. Landelijke en lokale voorzieningen worden aangesloten via gestandaardiseerde koppelvlakken.

Voor FUMO is ketenuitwisseling een kernonderwerp, niet een technisch detail. De organisatie werkt in een netwerk van bevoegde gezagen, landelijke voorzieningen en specialistische ketenpartners. Daarom moet informatie-uitwisseling herleidbaar, toetsbaar en zo uniform mogelijk zijn. De architectuur kiest bewust voor standaard-API's als voorkeursmodel, omdat alleen daarmee duurzame koppelingen, hergebruik en beheersbare verandering mogelijk worden. Eenvoudige alternatieven zoals CSV kunnen tijdelijk of situationeel passend zijn, maar alleen als validatie, herleidbaarheid en beheerbaarheid gewaarborgd blijven.

Referenties:

1. Logius - Digimelding
2. Ontwikkelaarsportaal Omgevingswet - API-register

DatakwaliteitDe mate waarin gegevens voldoen aan de eisen die nodig zijn voor het beoogde gebruik.

1. DatakwaliteitDe mate waarin gegevens voldoen aan de eisen die nodig zijn voor het beoogde gebruik. is een expliciet sturingsonderwerp.
2. Kwaliteit van data wordt gemeten, gerapporteerd en verbeterd via een dashboard en verbeterplan.
3. Proceseigenaren blijven verantwoordelijk, met regie vanuit datakwaliteitDe mate waarin gegevens voldoen aan de eisen die nodig zijn voor het beoogde gebruik. en informatiemanagement.

DatakwaliteitDe mate waarin gegevens voldoen aan de eisen die nodig zijn voor het beoogde gebruik. is voor FUMO geen ondersteunend thema, maar een voorwaarde voor goede uitvoering, betrouwbare sturing en rechtmatige besluitvorming. Juist omdat data opnieuw worden gebruikt in rapportages, toezicht, verantwoording en toekomstige informatieproducten, moet datakwaliteitDe mate waarin gegevens voldoen aan de eisen die nodig zijn voor het beoogde gebruik. niet alleen gemeten worden, maar ook bestuurbaar zijn belegd.

Managementinformatie

1. Managementinformatie sluit direct aan op zaken, uitvoeringsprogramma's en de P&C-cyclus.
2. Stuurinformatie wordt ontworpen als onderdeel van proces en informatiemodel, niet achteraf.

Deze keuze voorkomt dat managementinformatie wordt opgebouwd als een losse rapportagelaag zonder verbinding met de bronprocessen. Voor FUMO moet stuurinformatie herleidbaar zijn tot zaakEen samenhangende hoeveelheid werk met een duidelijke aanleiding en een duidelijk eindresultaat, waarvan kwaliteit, voortgang en doorlooptijd inzichtelijk en bestuurbaar zijn., proces en brongegeven. Alleen dan kan zij worden gebruikt voor verantwoording, portfoliosturing, kwaliteitsverbetering en datagedreven werken.

BI, GEO en AI

BI, GEO en data-opslag vormen voor FUMO samen het informatiekundige fundament voor datagedreven werken. Deze voorzieningen zijn niet bedoeld als los innovatiecluster naast de reguliere informatievoorziening, maar als structurele uitbreiding daarop. BI ondersteunt transparantieDe eigenschap dat keuzes, status, gegevensgebruik, procesvoortgang en verantwoordelijkheden navolgbaar en uitlegbaar zijn., verantwoording en geinformeerde besluitvorming. GEO is onderdeel van het reguliere informatiebeeld in de fysieke leefomgeving en tegelijk een specialistische voorziening voor analyse en verrijking. Een datalake of datawarehouse ondersteunt hergebruik van gegevens voor rapportage, analyse en publicatie van informatieproducten.

De architectuur kiest er bewust voor om zelf regie te houden op informatiemodellen, dashboards, gegevensmodellen en informatieproducten, terwijl het technische platform, beveiliging en pipelines waar passend worden ingekocht. Daarmee bewaart FUMO het eigenaarschap op betekenis, kwaliteit en toepassing van informatie, zonder zich technisch te overbelasten.

AI en RPA worden in deze architectuur niet als autonome oplossingen gepositioneerd. Zij zijn alleen aan de orde als datakwaliteitDe mate waarin gegevens voldoen aan de eisen die nodig zijn voor het beoogde gebruik., governance, uitlegbaarheid en beheer voldoende volwassen zijn. Waar AI- of RPA-stappen worden overwogen, moeten die via beheerste integratie, logging en waar nodig mens-in-de-loop worden ingericht.

Uitgangspunten:

1. BI ondersteunt transparantieDe eigenschap dat keuzes, status, gegevensgebruik, procesvoortgang en verantwoordelijkheden navolgbaar en uitlegbaar zijn., verantwoording en geinformeerde besluitvorming.
2. GEO-informatie is onderdeel van het reguliere informatiebeeld in de fysieke leefomgeving.
3. Datawarehouse of datalake ondersteunt hergebruik van gegevens voor rapportage en analyse.
4. AI is pas aan de orde als datakwaliteitDe mate waarin gegevens voldoen aan de eisen die nodig zijn voor het beoogde gebruik., governance en uitlegbaarheid voldoende volwassen zijn.
5. Informatieproducten worden functioneel beheerd en inhoudelijk belegd bij heldere eigenaren.
6. Het datawarehouse ondersteunt datagedreven en risicogericht werken, inclusief geo-gegevens.
7. AI- en RPA-stappen kunnen onderdeel zijn van processen, maar alleen via beheerste integratie, logging en mens-in-de-loop waar nodig.

Positionering:

1. GEO is onderdeel van de kerninformatievoorziening voor het domein fysieke leefomgeving.
2. GEO is tegelijk een specialistische voorziening voor analyse, presentatie en verrijking van gegevens.
3. AI en RPA worden alleen toegepast als toekomstige capability binnen expliciete kaders voor rechtmatigheid, beveiliging, uitlegbaarheid en beheer.

Gegevensprincipes

1. Het zaakdossier is leidend voor samenhang tussen proces, documenten en gegevens.
2. Gegevens worden zo dicht mogelijk bij de bron beheerd.
3. Gegevens moeten vindbaar, bruikbaar, deelbaar en archiveerbaar zijn.
4. Subjecten en objecten zijn koppelbaar aan zaken op basis van basisregistraties en aanvullende gegevens.
5. Compartimentering maakt onderscheid tussen bevoegd gezagDe overheidspartij die bestuurlijk en juridisch bevoegd is om een besluit te nemen of verantwoordelijkheid draagt voor een taak of dossier.-specifieke gegevens, gedeelde gegevens en dienstwerkruimteDe afgeschermde werkomgeving van FUMO voor werkvoorraad, concepten, uitvoeringsinformatie en interne bewerking buiten het formele dossier..

Deze principes brengen de kern van de informatiearchitectuur samen. Het zaakdossier borgt de samenhang tussen proces en informatie. Bronregistratie voorkomt onnodige dubbelregistratie en kwaliteitsverlies. Compartimentering is nodig om ketensamenwerking mogelijk te maken zonder dat eigenaarschap, verantwoordelijkheid en scheiding van informatie vervagen.

Uitwerking compartimentering:

1. CompartimentEen logisch afgebakend deel van de informatievoorziening waarin gegevens, verantwoordelijkheden en toegang gescheiden worden beheerd. Bevoegd GezagDe overheidspartij die bestuurlijk en juridisch bevoegd is om een besluit te nemen of verantwoordelijkheid draagt voor een taak of dossier.. Hierin worden zaakEen samenhangende hoeveelheid werk met een duidelijke aanleiding en een duidelijk eindresultaat, waarvan kwaliteit, voortgang en doorlooptijd inzichtelijk en bestuurbaar zijn.- en dossiergegevens vastgelegd die onder verantwoordelijkheid van een specifiek bevoegd gezagDe overheidspartij die bestuurlijk en juridisch bevoegd is om een besluit te nemen of verantwoordelijkheid draagt voor een taak of dossier. vallen.
2. CompartimentEen logisch afgebakend deel van de informatievoorziening waarin gegevens, verantwoordelijkheden en toegang gescheiden worden beheerd. Gedeelde Gegevens. Hierin worden authentieke en herbruikbare gegevens vastgelegd die ketenbreed gebruikt kunnen worden, zoals adressen, locaties, subjecten en generieke objecten.
3. CompartimentEen logisch afgebakend deel van de informatievoorziening waarin gegevens, verantwoordelijkheden en toegang gescheiden worden beheerd. DienstwerkruimteDe afgeschermde werkomgeving van FUMO voor werkvoorraad, concepten, uitvoeringsinformatie en interne bewerking buiten het formele dossier.. Hierin worden werkvoorraad, taken, concepten, werkversies en uitvoeringsinformatie van FUMO beheerd.

Compartimentering is voor FUMO een cruciale ontwerpkeuze. Zonder deze scheiding loopt de organisatie het risico dat gegevens van verschillende verantwoordelijkheidsdomeinen vermengd raken, waardoor overdracht, archivering en gegevensgebruik minder beheersbaar worden. Door deze compartimenten expliciet te onderscheiden, kan FUMO zowel ketengericht samenwerken als bestuurbaar blijven in eigenaarschap en verantwoording.

Basisregistraties en terugmeldplicht

1. FUMO gebruikt relevante basisregistraties en landelijke registraties als bron voor objecten, locaties, subjecten en bedrijfsgegevens.
2. Voor de informatiearchitectuur zijn in elk geval relevant:
   1. BAG.
   2. BGT.
   3. BRO.
   4. BRK.
   5. Handelsregister.
3. Voor bestuursorganen en overheidsorganisaties geldt een terugmeldplicht wanneer zij gerede twijfel hebben over de juistheid van authentieke gegevens die zij gebruiken.
4. Op basis van actuele officiële bronnen is deze terugmeldplicht in elk geval expliciet aantoonbaar voor:
   1. BAG.
   2. Handelsregister.
   3. Basisregistraties die via Digimelding worden teruggemeld.
5. Voor FUMO betekent dit dat de informatiearchitectuur moet ondersteunen dat onjuistheden in gebruikte registraties herleidbaar kunnen worden vastgesteld en teruggemeld kunnen worden.
6. Voor Kadaster-registraties zoals BGT en andere relevante basisregistraties ligt het voor de hand om terugmelden via Digimelding of de aangewezen terugmeldvoorziening te ondersteunen. Dit is een redelijke afleiding uit de officiële bronnen, maar moet in de uitwerking per registratie expliciet worden bevestigd.

Voor FUMO is dit meer dan een compliancevraagstuk. Basisregistraties en terugmelden raken direct aan de betrouwbaarheid van processen, het voorkomen van dubbel werk en de kwaliteit van managementinformatie. Daarom moet de informatiearchitectuur niet alleen gebruik van brongegevens ondersteunen, maar ook het signaleren en corrigeren van onjuistheden in die brongegevens.

Naast de basisregistraties kennen we ook andere registers. Dit is uitgewerkt in hoofdstuk 3.8.

Referenties:

1. Kadaster - Fout in registratie melden
2. Kadaster - Fout in BAG melden
3. KVK - Terugmelden via Digimelding
4. Logius - Stappenplan aansluiten op Digimelding