Referentiematrix Architectuurprincipes

Dit hoofdstuk legt vast hoe de FUMO-doelarchitectuurHet samenhangende kader van principes, uitgangspunten, keuzes en richtingen waarmee FUMO de gewenste inrichting van de informatievoorziening beschrijft en bestuurt. zich verhoudt tot bestaande referentiearchitecturen. De matrix is niet bedoeld om de FUMO-architectuur ondergeschikt te maken aan NORA, GEMMA of PETRA. De functie is om zichtbaar te maken:

1. Waar FUMO aansluit op bestaande overheidsprincipes.
2. Waar FUMO een sectorspecifieke of organisatiespecifieke invulling kiest.
3. Welke referenties gebruikt kunnen worden bij nadere uitwerking, toetsing en besluitvorming.

Gebruik van deze matrix

Deze matrix wordt gebruikt voor drie doelen:

1. Toetsing van architectuurkeuzes in projecten, aanbestedingen en wijzigingen.
2. Onderbouwing van keuzes richting management, leveranciers en ketenpartners.
3. Bewaking dat FUMO afwijkt van landelijke referenties waar dat bewust en uitlegbaar is.

Per hoofdstuk is daarom aangegeven:

1. Welke referentie het sterkst aansluit.
2. Wat de inhoudelijke rationale is.
3. Wat de implicatie is voor de FUMO-doelarchitectuurHet samenhangende kader van principes, uitgangspunten, keuzes en richtingen waarmee FUMO de gewenste inrichting van de informatievoorziening beschrijft en bestuurt..

Algemene lijn

De algemene lijn in deze matrix is:

1. NORA is de primaire referentie voor generieke overheidsprincipes, bestuurbaarheid, openheid, dienstverlening en interoperabiliteit.
2. GEMMA is de primaire referentie voor de Omgevingswet, gemeentelijke processen, dienstverlening, zaakgericht werkenEen manier van werken waarbij processen, status, verantwoordelijkheden, documenten en resultaten worden georganiseerd rond zaken en zaaktypen. en applicatiearchitectuur.
3. PETRA is voor FUMO vooral contextueel relevant waar provinciale samenwerking, interbestuurlijke informatieketens en duurzame toegankelijkheid een rol spelen.

Inleiding

1. Primaire referenties:
   1. NORA Online - Bindende Architectuurafspraken
   2. GEMMA - Project Omgevingswet
2. Rationale:
   1. De inleiding van de FUMO-doelarchitectuurHet samenhangende kader van principes, uitgangspunten, keuzes en richtingen waarmee FUMO de gewenste inrichting van de informatievoorziening beschrijft en bestuurt. positioneert het documentEen vastgelegde eenheid van informatie die onderdeel kan zijn van een werkdossier, formeel dossier of archief. als richtinggevend en toetsend kader.
   2. Dat sluit rechtstreeks aan op de rol die NORA geeft aan architectuur als verbindend kader.
   3. Voor de Omgevingswetcontext is GEMMA de meest directe inhoudelijke referentie.
3. Implicaties voor FUMO:
   1. De doelarchitectuurHet samenhangende kader van principes, uitgangspunten, keuzes en richtingen waarmee FUMO de gewenste inrichting van de informatievoorziening beschrijft en bestuurt. moet bestuurlijk uitlegbaar blijven en tegelijk bruikbaar zijn voor projecten en beheer.
   2. De inleiding hoeft niet de opbouw van NORA te kopiëren, maar moet wel dezelfde discipline in doel, gebruik en toetsing laten zien.

Context en Richting

1. Primaire referenties:
   1. NORA Online - Bindende Architectuurafspraken
   2. GEMMA Online - Architectuurprincipes
   3. PETRA online
2. Rationale:
   1. De FUMO-uitgangspunten gaan over bestuurbaarheid, uniformiteit, samenwerking, veiligheid en digitale dienstverlening.
   2. Dit zijn generieke architectuuronderwerpen die sterk bij NORA aansluiten.
   3. De uitwerking naar de Omgevingswetpraktijk en gemeentelijke ketens is beter herkenbaar in GEMMA.
   4. PETRA is alleen aanvullend relevant waar provinciale of interbestuurlijke context meespeelt.
3. Implicaties voor FUMO:
   1. FUMO houdt zijn eigen veranderdoelen leidend.
   2. Landelijke referenties worden gebruikt om keuzes te onderbouwen, niet om de veranderopgave te dicteren.
   3. Per uitgangspunt moet helder blijven of het normatief, richtinggevend of contextueel is.

Grondslagen en Governance

1. Primaire referenties:
   1. NORA Online - Bindende Architectuurafspraken
   2. NORA Online - Doel en achtergrond van het NORA Vijflaagsmodel
2. Rationale:
   1. Dit hoofdstuk legt uit hoe architectuur werkt als sturingsinstrument.
   2. Dat is vooral een governancevraagstuk en minder een sectorspecifieke uitwerking.
   3. NORA biedt hiervoor de sterkste generieke basis.
3. Implicaties voor FUMO:
   1. Eigenaarschap, review, afwijkingen en relatie met portfolio en informatieplan moeten expliciet belegd blijven.
   2. De FUMO-doelarchitectuurHet samenhangende kader van principes, uitgangspunten, keuzes en richtingen waarmee FUMO de gewenste inrichting van de informatievoorziening beschrijft en bestuurt. moet daarom niet alleen inhoudelijk, maar ook procedureel beheerd worden.

Bedrijfsarchitectuur

1. Primaire referenties:
   1. GEMMA - Bedrijfsarchitectuur Omgevingswet
   2. NORA Online - Basisconcept van Dienstverlening
   3. NORA Online - Bindende Architectuurafspraken
2. Rationale:
   1. De FUMO-bedrijfsarchitectuur draait om dienstverlening, procesregie, mandaat, ketensamenwerking en transparantieDe eigenschap dat keuzes, status, gegevensgebruik, procesvoortgang en verantwoordelijkheden navolgbaar en uitlegbaar zijn..
   2. Voor de Omgevingswetketen is GEMMA de sterkste inhoudelijke referentie.
   3. Voor het denken in dienstverlening en afnemers biedt NORA een nuttig aanvullend kader.
3. Implicaties voor FUMO:
   1. Mandaat volgt regiePrincipe waarbij verantwoordelijkheden, informatie-uitwisseling en dossiervorming aansluiten op de partij die in het proces de regie voert. blijft een FUMO-specifieke formulering, maar is inhoudelijk verenigbaar met de nadruk op bestuurbare dienstverlening en heldere verantwoordelijkheden.
   2. De dienstencatalogusDe lijst van diensten die FUMO beschikbaar stelt aan afnemers. en zaaktypecatalogus moeten bestuurlijk beheerde instrumenten blijven.
   3. Procestransparantie moet voor alle producten en zaaktypen uitlegbaar zijn.

Informatiearchitectuur

1. Primaire referenties:
   1. NORA Online - Bindende Architectuurafspraken
   2. GEMMA - Gemeentelijke Applicatiearchitectuur Omgevingswet compleet
   3. PETRA online
2. Rationale:
   1. De informatiearchitectuur van FUMO gaat over gegevensdeling, compartimentering, hergebruik, API-uitwisseling, datakwaliteitDe mate waarin gegevens voldoen aan de eisen die nodig zijn voor het beoogde gebruik. en informatieproducten.
   2. NORA is sterk op generieke principes als gegevensuitwisseling, open standaarden en samenhang.
   3. GEMMA helpt vooral bij de vertaling naar de Omgevingswetpraktijk.
   4. PETRA is aanvullend waar provinciale ketens en duurzame informatiehuishouding meespelen.
3. Implicaties voor FUMO:
   1. FUMO kan sectorspecifiek kiezen voor CIM-FLO en compartimentering zonder af te wijken van de kern van NORA.
   2. BI, GEO en datamodellen moeten als volwaardig onderdeel van de informatiearchitectuur blijven staan.
   3. Begrippenharmonisatie moet verder worden uitgewerkt in relatie tot NORA en sectorspecifieke modellen.

Technische Architectuur

1. Primaire referenties:
   1. GEMMA - Gemeentelijke Applicatiearchitectuur Omgevingswet compleet
   2. NORA Online - Bindende Architectuurafspraken
   3. PETRA online
2. Rationale:
   1. FUMO kiest voor een centrale VTH-oplossing, standaardkoppelingen, SaaS en een beheersbare integratielaag.
   2. GEMMA sluit hier inhoudelijk het best op aan binnen de Omgevingswet.
   3. NORA onderbouwt vooral de principes achter modulariteit, interoperabiliteit, open standaarden en bestuurbare afhankelijkheden.
3. Implicaties voor FUMO:
   1. De PSA blijft leidend voor concrete ontwerpkeuzes.
   2. Referentiearchitecturen ondersteunen de richting, maar vervangen niet de functionele en contractuele eisen.
   3. FUMO moet expliciet blijven sturen op exit, logging, soevereiniteit en overdraagbaarheid.

Beheer

1. Primaire referenties:
   1. NORA Online - Bindende Architectuurafspraken
   2. GEMMA Online - Architectuurprincipes
2. Rationale:
   1. Het FUMO-hoofdstuk Beheer gaat vooral over bestuurbaarheid, overdraagbaarheid, wijzigingsbeheersing en leveranciersregie.
   2. Dat sluit goed aan op de generieke bestuurbaarheidsprincipes van NORA.
   3. GEMMA is vooral nuttig als praktijkreferentie voor gemeentelijke voorzieningen en processen.
3. Implicaties voor FUMO:
   1. Het onderscheid tussen releasematig beheerDe beheerstroom voor voorspelbare wijzigingen die periodiek worden gebundeld, getest en in productie genomen., projectmatig werkDe verandervorm voor grotere wijzigingen met duidelijke scope, besluitvorming, afhankelijkheden en overdracht naar beheer. en agile innovatieDe verandervorm voor iteratieve ontwikkeling en experimenten waarbij het eindbeeld nog niet volledig vaststaat. blijft een eigen FUMO-inrichting.
   2. De legitimatie daarvan ligt in bestuurbaarheid en beheerbaarheid, niet in het kopiëren van een externe methode.

Beveiliging

1. Primaire referenties:
   1. NORA Online - Bindende Architectuurafspraken
   2. PETRA online
2. Rationale:
   1. Voor beveiliging is de belangrijkste lijn niet de sectorarchitectuur, maar het generieke overheidskader.
   2. NORA ondersteunt de algemene architectuurprincipes rond betrouwbaarheid, governance en transparantieDe eigenschap dat keuzes, status, gegevensgebruik, procesvoortgang en verantwoordelijkheden navolgbaar en uitlegbaar zijn..
   3. PETRA is vooral contextueel relevant waar samenwerking met provinciale partijen en interbestuurlijke uitwisseling speelt.
3. Implicaties voor FUMO:
   1. De inhoudelijke normering blijft primair afkomstig uit BIO, AVG en waar nodig Wpg.
   2. De referentiearchitecturen geven richting aan samenhang en bestuurbaarheid, niet aan het detail van beveiligingsmaatregelen.

Archivering

1. Primaire referenties:
   1. PETRA online
   2. NORA Online - Bindende Architectuurafspraken
   3. GEMMA - Bedrijfsarchitectuur Omgevingswet
2. Rationale:
   1. Archivering is voor FUMO nauw verweven met de Omgevingswetketen, bestuurlijke verantwoordelijkheid en duurzame toegankelijkheid.
   2. PETRA is hier relatief belangrijk omdat het interbestuurlijke karakter en de duurzame informatiehuishouding beter raakt.
   3. NORA en GEMMA vullen dit aan vanuit generieke overheidsprincipes en procesinrichting.
3. Implicaties voor FUMO:
   1. De FUMO-lijn over overdracht tussen bevoegd gezagDe overheidspartij die bestuurlijk en juridisch bevoegd is om een besluit te nemen of verantwoordelijkheid draagt voor een taak of dossier. en FUMO blijft een eigen capabilitybeschrijving.
   2. Referenties ondersteunen vooral de legitimatie van duurzame toegankelijkheid, niet de precieze procesinrichting.

Diensten

1. Primaire referenties:
   1. NORA Online - Basisconcept van Dienstverlening
   2. NORA Online - Bindende Architectuurafspraken
   3. GEMMA Online - Architectuurprincipes
2. Rationale:
   1. Het hoofdstuk Diensten positioneert informatiemanagement als leverende en sturende functie.
   2. Dat heeft sterke raakvlakken met het dienstdenken uit NORA.
   3. GEMMA helpt vooral in de praktische vertaling naar de uitvoeringscontext.
3. Implicaties voor FUMO:
   1. De dienststructuur moet gekoppeld blijven aan afnemers, beheer en applicaties.
   2. Latere uitwerking naar serviceafspraken en eigenaarschap kan langs dezelfde lijn worden gedaan.

Landelijke en regionale systemen en voorzieningen

1. Primaire referenties:
   1. GEMMA - Standaarden voor de Omgevingswet
   2. NORA Online - Bindende Architectuurafspraken
   3. PETRA online
2. Rationale:
   1. Dit hoofdstuk gaat over aansluiting op landelijke voorzieningen, basisregistraties en het DSO.
   2. GEMMA is hier de meest praktische referentie voor standaarden en koppelvlakken in de Omgevingswet.
   3. NORA ondersteunt de generieke lijn van interoperabiliteit en afspraken boven voorzieningen.
3. Implicaties voor FUMO:
   1. De keuze voor geen expliciete regionale voorzieningen in het doelbeeld blijft verdedigbaar zolang daar geen structurele behoefte voor bestaat.
   2. Als regionale samenwerking later zwaarder wordt, moet vooral deze pagina worden herijkt.

Standaarden

1. Primaire referenties:
   1. NORA Online - Bindende Architectuurafspraken
   2. GEMMA Online - Architectuurprincipes
   3. PETRA online
2. Rationale:
   1. Dit hoofdstuk beschrijft juist de verhouding tussen normatieve, richtinggevende en contextuele kaders.
   2. Daarom is hier expliciete koppeling aan NORA, GEMMA en PETRA noodzakelijk.
3. Implicaties voor FUMO:
   1. De pagina Standaarden blijft de centrale plek waar herkomst, actualiteit en toepasbaarheid van referenties worden uitgelegd.
   2. De matrix ondersteunt dat hoofdstuk, maar vervangt het niet.

Toekomst

1. Primaire referenties:
   1. NORA Online - Bindende Architectuurafspraken
   2. GEMMA - Project Omgevingswet
   3. PETRA online
2. Rationale:
   1. Het toekomsthoofdstuk van FUMO is sterk gebaseerd op de eigen i-visie en veranderopgave.
   2. NORA, GEMMA en PETRA bieden hier vooral referentiepunten voor robuustheid en aansluiting op bredere ontwikkelingen.
3. Implicaties voor FUMO:
   1. De ontwikkelsporen blijven primair uit de FUMO i-visie komen.
   2. Externe referenties worden vooral gebruikt om aannemelijk te maken dat de gekozen richting aansluit op bredere overheidsontwikkeling.

Conclusie

De kern van deze matrix is:

1. NORA legitimeert vooral de generieke architectuurdiscipline van FUMO.
2. GEMMA legitimeert vooral de inhoudelijke keuzes rond Omgevingswet, processen en applicaties.
3. PETRA legitimeert vooral context waar interbestuurlijke samenwerking en provinciale relaties een rol spelen.

De praktische consequentie is:

1. FUMO hoeft de eigen hoofdstukstructuur niet te vervangen door de structuur van een referentiearchitectuur.
2. FUMO moet wel expliciet blijven uitleggen op welke principes de eigen keuzes steunen.
3. Afwijkingen van landelijke referenties moeten bewust, beperkt en uitlegbaar zijn.